Książki

 

STANISZKIS. ŻYCIE UMYSŁOWE I UCZUCIOWE
Z JADWIGĄ STANISZKIS ROZMAWIA CEZARY MICHALSKI

„Staniszkis. Życie umysłowe i uczuciowe” to wyjątkowo intymny wywiad biograficzny. Jadwiga Staniszkis jak nigdy dotąd odsłania się jako kobieta. Opowiada o swoich mężach, rozwodach, związkach z Aleksandrem Smolarem, Ireneuszem Iredyńskim, Jakubem Karpińskim, aborcjach, jakim się poddała, o kłopotach emocjonalnych. Kreśli też barwny obraz PRL-u, opisuje rzeczywistą rolę Adama Michnika, Jacka Kuronia w środowisku „komandosów". Tworzy charakterystyki osób, którym przyglądała się z bliska: Wałęsy, Mazowieckiego, Jaruzelskiego, Kwaśniewskiego. Soczysty opis życia kobiety niebanalnej.

Wydawnictwo czerwone i czarne, Warszawa 2010

RECENZJE / FRAGMENTY (Mój Marzec 1968)

ANTROPOLOGIA WŁADZY
MIĘDZY TRAKTATEM LIZBOŃSKIM A KRYZYSEM

Jadwiga Staniszkis wskazuje dwa konkurencyjne ze sobą źródła  porządku - traktatowy i kryzysowy. W  kolejnych esejach przedstawia filozofię władzy zawartą w Traktacie Lizbońskim, w tym  zmianę ontologii władzy oraz jej podstaw epistemologicznych, ewolucję od dyktatu idei, przez dyktat formy, do obecnego dyktatu mocy oraz cywilizacyjne konsekwencje kryzysu ekonomicznego.

Prószyński i S-ka, Warszawa 2009

FRAGMENTY / SPIS TREŚCI


JA. PRÓBA REKONSTRUKCJI

Wciąż jestem dla samej siebie sekretem. I właśnie dlatego piszę tę książkę - aby zrozumieć choć trochę z owej tajemnicy, zmusić się do zastanowienia się nad sobą, do odtworzenia owej, niekontrolowanej do końca, wewnętrznej dynamiki. Chciałabym przekazać coś z tego czytelnikowi, ale już w postaci modelu raczej niż osobistych wynurzeń. Postanowiłam poświęcić na to dwa miesiące - dłuższe zajmowaniesię sobą byłoby dla mnie zbyt nudne! Nie będzie to książka typu "szczere wspomnienia", i nie tylko dlatego, że szczerość nie jest możliwa, ale ponieważ autentycznie nie pamiętam swoich poprzednich "ja": są tylko jakieś strzępy wspomnień i pełna obojętność, a nawet obcość wobec tamtych mnie.

Prószyński i S-ka, Warszawa 2008

FRAGMENT / RECENZJE / SPIS TREŚCI


ONTOLOGIA SOCJALIZMU

 

"Pisana ponad dwadzieścia lat temu Ontologia... stanowiła próbę zrozumienia, czym był komunizm. Jak był straszny w swej umniejszającej człowiekowi absurdalności, nawet wtedy, gdy nie stosował już bezpośredniego terroru. Pokazałam komunizm jako pułaplę dla samych komunistycznych elit, gdy nominalna pełnia nieograniczonej niczym, arbitralnej władzy wcale nie oznaczała realnej kontroli nad rzeczywistością. Przyjęcie takiej perspektywy stanowiło mój odwet. Było też strategią pokonywania strachu. Dlatego ta książka była j jest dla mnie czymś więcej niż tylko kolejną pozycją w moim naukowym dorobku." (fragment wstępu)

Ośrodek Myśli Politycznej, Wyższa Szkoła Biznesu - National-Louis University w Nowym Sączu, Wydawnictwo DANTE, Kraków-Nowy Sącz 2006

FRAGMENT WYDANIA Z 1989 ROKU / SPIS TREŚCI


O WŁADZY I BEZSILNOŚCI
 

"Refleksja nad władzą wyznaczanych przez kulturę, a tworzonych przez pokolenia ram myślowych, które obecnie, w sposób już nieuświadomiony, decydują o strategiach budowania śwata instytucji i rozumoeniu fenomenu władzy, to jedno z zadań, jakie stawiam sobie w tej książce. Jest to zresztą dla Polski bardzo praktyczne wyzwanie. Funkcjonowanie w Unii Europejskiej, z jej instytucjami, opartymi na innym niż nasz paradygmacie kulturowym, wymaga przemyślenia i siebie, i Europy. I nie chodzi tu o odrzucenie własnej tożsamości, ale o zrozumienie, na czym polega odmienność i jak wpływa ona na sposób myślenia i działania w sferze władzy. Zrozumienie logiki (i barier) własnej struktury myślowej to konieczny krok, aby zrozumieć inne kultury." (fragment wstępu)

Wydawnictwo Literackie, Kraków 2006.

FRAGMENT / RECENZJE / SPIS TREŚCI


SZANSE POLSKI. NASZE MOŻLIWOŚCI ROZWOJU W OBECNYM ŚWIECIE
 

"... 15 lat III Rzeczpospolitej pokazało też, że jako społeczeństwo z wielkimi trudnościami odnajdujemy się w nowej sytuacji. Dzisiejsza Polska obciążona jest wieloma poważnymi wadami. Dostrzegamy przecież te wszystkie niepotrzebne koszty społeczne w postaci olbrzymiego bezrobocia, biedy i niedostatku o bardzo szerokim zasięgu. Widoczne są skutki wielu błędnych decyzji instytucjonalnych, politycznych i ekonomicznych podjętych zwłaszcza na początku zmian. Uruchomiły one błędną logikę. Dlatego dzisiaj wielu Polaków z obawami zastanawia się, czy uzyskamy w Unii Europejskiej właściwą pozycję." (Fragment książki)

Jadwiga Staniszkis w rozmowie z Andrzejem Zybałą

Wydawnictwo Rectus, Komorów 2005

FRAGMENT / SPIS TREŚCI


WŁADZA GLOBALIZACJI
"Globalizacja dziś - to już nie tylko wir wciągający w swoją logikę wciąż nowe obszary, to nie tylko rozszerzający się zakres i wzrastająca szybkość operacji (...) lecz także siła wyrywająca poszczególne kraje z ich <czasu historycznego> (etapu i typu rozwoju) i narzucająca im instytucje i procedury wprawdzie racjonalne, ale dla innego stadium i innej skali. (...) Stąd - pierwsze zadanie, jakie stawiam sobie w tej książce: potraktowanie gospodarek i państw postkomunistycznych jako szczególnego laboratorium sposobu realizowania się władzy, którą globalna logika posiada nad półperyferyferiami (nowo wstępującymi rynkami)."

Wydawnictwo Naukowe "Scholar", Warszawa 2004

SPIS TREŚCI


TO NIE TO... NIE TAK MIAŁO BYĆ

"W sensie gospodarczym nas, Polski, już nie ma jako spójnego systemu gospodarczego. Jako państwo jesteśmy zbyt słabą strukturą, by potrafiła ona rozwiązać samodzielnie aktualne problemy i sprostać nowym wyzwaniom. (...) Polityka ucieka w bezradność, pozory, cynizm i działania nastawione tylko na cykle wyborcze." (Fragment książki)

Jadwiga Staniszkis w rozmowie z Kazimierzem Kutzem, Jerzym S. Mecem
Dom Wydawniczy Ego, Warszawa 2004

SPIS TREŚCI


POSTKOMUNIZM. PRÓBA OPISU

"Komuznim rozpadł się w 1989 roku niczym domek z kart. To, że poszło tak łatwo, było policzkiem - zarówno dla ofiar reżimu, jak i jego operatorów, a także dla najliczniejszej w nim grupy: oportunistów. Przedstawiciele dwóch ostatnich kategorii szybko jednak odzyskali rezon - w ostatecznym rozrachunku okazał się, że to oni są zwycięzcami. (...)
Aby zrozumieć funkcjonowanie postkomunistycznego porządku, trzeba spróbować spojrzeć na fenomen władzy i kontroli inaczej niż dotychczas. Podobnie jak owe zjawiska pojmuje się w kulturze Azji: poprzez analizę <relacji>, a nie liniowego rozwoju wyrwanych z kontekstu zmiennych."

Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2001

RECENZJE / WTĘP / SPIS TREŚCI


ZWIERZĘ NIEPOLITYCZNE. ZBIÓR ARTYKUŁÓW NAUKOWYCH, PUBLICYSTYCZNYCH ORAZ FELIETONÓW Z LAT 1970-2001
"Patrzenie od strony rzeczywistych procesów, a nie nominalnych instytucji władzy zmusza do postawienia pytania, w jakim stopniu ktoś w ogóle rządzi? Przy takim podejściu odróżnia się bowiem <system realnego postkomunizmu> od państwa. Przedmiotem analizy są mechanizmy tworzące ów realny system oraz faktyczny zakres, w jakim państwo jest w stanie na ów system wpływać. (...)
Słabe państwo jest jeszcze na tyle silne, by uczynić społeczeńśtwo jeszcze słabszym od sibie, aby kooptować lokalne elity i zachować ultrastabilność. Realny postkomunizm w Polsce jeszcze nie wchłonął państwa (jak w Rosji), ale na pewno pozbawił je rządności."

J Brzeziński, P. Chuchro (red.), Wydawnictwo Antyk - Marcin Dybowski, Komorów 2003

SPIS TREŚCI


POSTKOMUNISTYCZNE PAŃSTWO: W POSZUKIWANIU TOŻSAMOŚCI

"Jednym z najbardziej fascynujących zjawisk w krajach postkomunistycznych jest szczególne obumieranie państwa. Ów proces obumierania polega nie tyle na zaniku formy (bo nawet rejestruje się jej ekspansję), iel na radykalnej zmianie racjonalności.
Mówiąc o zmianie racjonalności mam na myśli zmierzch tego, co w dominującej w naukach społecznych, weberowskiej koncepcji nowoczesnego państwa stanowiło jego istotę. Chodzi mianowicie o kres państwa jako hierarchicznie zorganizowanej struktury procedur zorientowanych na interes całości i opartych na jednolitej w swej logice i standardach racjonalności formalnej." (Fragment wstępu)

Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 2000

SPIS TREŚCI


POST-COMMUNISM. THE EMERGING ENIGMA

"Globalization and the systemic responses to it taking from of mercantilism and military revolution were crucial for the collapse of communism and are crucial for the logic of post-communism order. <Political capitalism>, shaping market institutions of post-communism, is an institutional extension of mercantilist strategies characteristic of the last years of communism, The different institutional configuration of the "military revolution" in particular communist countries shaped networks and redistributive coalistions emerging in a post-communist era. And globalization, in general, semmes to be the main ramification of the post-communist state with its power without politics and politics without power." (from the Introduction)

Institute of Political Studies, Polish Academy of Science, Warsaw 1999


THE DYNAMICS OF THE BREAKTHROUGH IN EASTERN EUROPE: THE POLISH EXPERIENCE

"The current book resembles in many ways the first one. Like Poland's Self-limiting Revolution, The Dynamics of the Breakthrough in Eastern Europe is an ongoing, theoretically informed commentary of revolutionary events by a <participant observer>. This time the events are the breakdown of socialism in Eastern Europe with an emphasis on Poland between 1989-1990. Her style and methodology make the book particularly exciting allowing us not only to observe how history unfolds but also to follow the evolution of the thinking of the author. The Dynamics of the Breakthrough in Eastern Europe is a collection of essays written immediately after major events took place. These essays were not altered significantly, thus allowing the reader to check how accurate Staniszkis's assessments were, how well her predictions about alternative futures stood the test of time." (from the Foreword)

University of California Press, Berkeley 1992

KSIĄŻKA ON-LINE / SPIS TREŚCI


POLAND'S SELF-LIMITING REVOLUTION
"This book is not only an explanation of the political dynamic that led to the Polish "revolution” and the birth of Solidarity in 1980 and 1981 but an extremely important analysis of postwar East Central Europe. Although intimately involved with various aspects of Solidarity’s activities, Jadwiga Staniszkis maintains a detached and critical attitude toward the movement. Dr. Staniskis was one of seven advisers allowed in the Gdańsk shipyard during the strikes of August 1980, negotiating on behalf of the workers. Offering interpretations of events made virtually as they were occurring, she is still able to weave these interpretations into an analytic scheme that is clearly the work of profound and original sociologist. The author demonstrates how the authoritarian regime in Poland succeeded in incorporating and, as it were domesticating developments that would be seen by a less astute observer (or by a traditional social scientist) as disruptive or threatening to the system’s stability."
 
Princeton University Press, New Jersey 1984

 

 

 

Wybrane artykuły naukowe (lata 1963-2006)

  • Structural Violence and Divergent Ontologies of Power: Postcommunist Europe in the Face of EU Accession, w: Kuter A., Trappmann V. (red.), Das Erbe des Beitritts, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden 2006, s. 117-134.
  • Podwójna przemiana: refleksje 25 lat po Sierpniu 80, w: Solidarność. Wydarzenia – konsekwencje – pamięć, Wydawnictwo IFIS PAN, Warszawa 2006.
  • Początek i kres metafizyki państwa, „Ius et Lex” 2005, nr 1 (III), 173-190.
  • The rise and Demise of the Metaphysics of the State, „Dialogue and Universalism” 2004, vol. XIV, nr 3-4, 87-107.
  • Początek i kres metafizyki państwa, „Praktyka polityczna” 2004, nr 1, s. 3-11.
  • The Asymmetry of Rationalities, „Polish Sociological Review” 2003, nr 3 (143), s. 275-288. 
  • Post-communism: The emerging enigma, w: G. Erdödy (red.), Transformationerfahrungen, Nomos Verlagsgesellschaft, Baden-Baden 2003, s. 3-46.
  • Władza w poszukiwaniu nowego paradygmatu, „Civitas” 2001, nr 5, s. 199-230.
  • Postkomunismus. Vznikajici Zahada, „Stredni Europa” 2001, nr 1, s. 53-68.
  • Władza i globalizacja, w: Tworzenie organizacji, Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania, Warszawa 2001, s. 295-315.
  • Państwo postkomunistyczne – w poszukiwaniu paradygmatu, „Studia Polityczne” 2000, nr 11, s. 7-31. (artykuł w pliku PDF)
  • Postkomunistyczne państwo (fragmenty), „Arcana” 2000, nr 1 (31), s. 18-30.
  • The Post-Communist State: In Search of a Paradigm, „Polish Sociological Review” 2000, nr 2 (130), s. 193-214.
  • Neotradycjonalizacja jako strategia modernizacji: przyczynek do analizy postkomunizmu, w: K. Jasiewicz (red.), Europa nieprowincjonalna. Przemiany na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej (Białoruś, Litwa, Łotwa, Ukraina, wschodnie pogranicze III Rzeczypospolitej Polskiej) w latach 1772-1999, Profesorowi Tomaszowi Strzemboszowi na jubileusz 45-lecia Jego działalności naukowej, koedycja z Oficyną Wydawniczą Rytm, Warszawa 1999, s. 1235-1246.
  • Reformas macrosociales en una perspectiva los paises postcomunistas y Mexico, w: I. Bizberg, M. Frybes (eds.), Transiciones a la democracia. Lecciones para Mexico, Ediciones Calyarena, Mexico City 2000, s. 539-563.
  • Ewolucja epistemologii kontroli a koniec komunizmu, w: J. Kurczewska (red.), Zmiana społeczna, IFiS PAN, Warszawa 1999, s. 87-123.
  • Postkommunismus. Versuch ainer soziologischen Analyse, „Prokla” 1999, nr 112, s. 375-395.
  • Instytucjonalna dynamika rosyjskiego kryzysu: implikacje dla Polski, „Gospodarka Narodowa” 1999, nr 1-2, Instytut Rozwoju i Studiów Strategicznych, s. 34-46. (artykuł w pliku PDF)
  • Polityka przyszłości – władza bez polityki, w: Przyszłość polskiej sceny politycznej, Instytut Spraw Publicznych, Warszawa 1999, s. 67-73.
  • Power without Politics, w: W. Outhwite, L. Martell (red.), The Sociology of Politics, III vols. Elgar Reference Collection, UK 1998, vol. 1, s. 416-446.
  • Globalisierung und das Ende des Kommunismus. Zusammenspiel innerer und auberer Faktoren, „Internationale Politik”, Bonn, nr 5, Mai 1997, s. 19-24.
  • Postkomunizm: próba analizy socjologicznej, w: Raport No. 55 – Praca zbiorowa, Instytut Rozwoju i Studiów Strategicznych, Warszawa 1997, s. 125-146.
  • Kapitalizm polityczny i jego dynamika, "Gospodarka Narodowa" 1997, nr 4/5, s. 14-22. (artykuł w pliku PDF)
  • Evolution of the Epistemology of Control and the End of Communism, „Acta Slavica Iaponica”, Journal of Slavic Research Center, 1996, nr 14, s. 76-119.
  • Polityka postkomunistycznej instytucjonalizacji w perspektywie historycznej, część II, „Studia Polityczne” 1996, nr 5, s. 99-116. (artykuł w pliku PDF)
  • Rewolucja militarna, „Arcana” 1995, nr 6, s. 35-52. (artykuł w pliku PDF)
  • Polityka postkomunistycznej instytucjonalizacji w perspektywie historycznej, w: Ludzie i instytucje. Stawanie się ładu społecznego. Pamiętnik IX Ogólnopolskiego Zjazdu Socjologicznego, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 1995.
  • Russia: Empire or Metropoly? w: I. Grabowska-Lipińska, J. Stefanowicz (red.), Racja stanu w dobie transformacji ładu europejskiego. Implikacje dla Polski, ISP PAN, Warszawa 1995, s. 13-18.
  • In Serach of a Paradigm of Transformation, w: E. Wnuk-Lipiński (red.), After Communism. A Multidisciplinary Approach to Radical Social Change, ISP PAN, Warszawa 1995, s. 77-84.
  • Polityka postkomunistycznej instytucjonalizacji w perspektywie historycznej, część I, „Studia Polityczne” 1995, nr 4, s. 39-60. (artykuł w pliku PDF)
  • Empire or Metropoly? Russian Conceptualization of Geopolitics Reconstructed from Outsider, „European Brief”, March-April 1995.
  • The Power Shift in the Kremlin, „European Brief”, vol. 2, no. 4, Feb. 1995.
  • Świat pod nadzorem, „Przegląd Polityczny: 1994, nr 23, s. 45-49.
  • Alla ricerca di un paradigma Della transformazione, „Europe, Europe” 1994, nr 2. [Fundacja Instytutu Gramsciego]
  • Ontologia, kultura, przypadek – trzy ścieżki wychodzenia z komunizmu, w: J. Staniszkis (red.), W poszukiwaniu paradygmatu transformacji, ISP PAN, Warszawa 1994, s. 35-59.
  • Between Disintegration and Reintegration, w: T. Ito, S. Tabata (red.), Ontology, Context and Chance, Hakkaido Univ., Saporo, Japan, s. 3-45.
  • Dylematy okresu przejściowego, w: W. Morawski (red.), Zmierzch socjalizmu państwowego, Szkice z socjologii ekonomicznej, PWN, Warszawa 1994.
  • Solidarność jako ruch społeczny i związek zawodowy, w: W. Morawski (red.), Zmierzch socjalizmu państwowego, Szkice z socjologii ekonomicznej, PWN, Warszawa 1994.
  • Postkomunizm: próba opisu, w: K. W. Frieske, W. Morawski (red.), W biegu czy zawieszeniu, Ludzie i instytucje w procesie zmian, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1994.
  • Ciągłość i zmiana, „Kultura i Społeczeństwo” 1991, nr 2. (artykuł w pliku PDF)
  • Continuity In Change, w serii Clingendael Papers, Haga, Holandia 1992.
  • Ontology and Chance. Prolegomena to the Theory of Transition in Eastern Europe, „The Hague” 1992.
  • Dilemmas for Democracy, w: K. Poznański (red.), Constructing Capitalism, Westview Press, 1992.
  • Dylematy okresu przejściowego, w: W. Morawski, W. Kozak (red.), Społeczeństwo wobec wyzwań gospodarki rynkowej, Warszawa 1992.
  • [rozdział w pracy], St. Gomóka, A. Polonski, Polish Paradoxes, London, 1992.
  • Dylematy okresu przejściowego, w. W. Kozek, W. Morawski (red.), Społeczeństwo wobec wyzwań gospodarki rynkowej, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1991.
  • Risken und Hemmnisse der Transformation, w: A. Załuska, Z. Krasnodębski (red.), Vorboten des Wandels, Edition Ateliner, Wien 1991.
  • Dilemmata der Demokratie in Osteuropa, Surkamp Verlag, Frankfurt am Main 1991.
  • Patterns of Change in Eastern Europe, w: P. R. Weilemann, G. Brunner, R. L. Tokes (red.), Upheaval Against the Plan, Berg, Oxford 1991.
  • Przyczynek do analizy powstającego w Polsce państwa korporacyjnego, „Politicus. Biuletyn Instytutu Studiów Politycznych PAN” 1991, nr 1.
  • Political Capitalism in Poland, „Eastern European Politics Society” no 1/1990.
  • Czy zmiana formacji?, „Więź” 1989, nr 5 (367), s. 38-49. (artykuł w pliku PDF)
  • Stabilizacja bez uprawomocnienia, w: A. Rychard, A. Sułek (red.), Legitymizacja, klasyczne teorie i polskie doświadczenia, Polskie Towarzystwo Socjologiczne, Uniwersytet Warszawski, Warszawa 1988.
  • Gospodarka i polityka w okresie transformacji, w: W. Kozek, W. Morawski (red.), Załamanie porządku etatystycznego, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1988.
  • Form of reasoning as ideology, w: Telos, New York, No 66 (Winter) 1985/86.
  • Solidarność jako związek zawodowy i ruch społeczny, w: W. Morawski (red.), Demokracja i gospodarka. Wartości i interesy załóg przemysłowych, Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1983.
  • W trzy lata po Sierpniu, „Krytyka” 1983, nr 16, s. 23-43. (artykuł w pliku PDF)
  • Rewolucji się nie robi, one same przychodzą, „Wektory” 1981, nr 1 (1), s. 16-18, 72. (artykuł w pliku PDF)
  • Systemowe uwarunkowania funkcjonowania przedsiębiorstwa przemysłowego w Polsce, w: „Przegląd Socjologiczny” 1980, t. XXXII/2, s. 119-139. (artykuł w pliku PDF)
  • On some contradictions in Real Socialism, „Soviet Studies” 1978.
  • Sytuacje konfliktowe a sprawność, w: W. Kieżun (red.), Bariery sprawności organizacji, PWE 1978.
  • Struktura jako rezultat procesów adaptacyjnych organizacji, w: W. Morawski (red.), Organizacje. Socjologia struktur, procesów i ról, PWN, Warszawa 1976.
  • Dwa modele konfliktu, w: W. Kieżun, PWE, 1975.
  • Odmiany władzy. Z problemów sterowania w wielkich systemach, „Studia Socjologiczne” 1973, nr 2 (49), s. 161-178. (artykuł w pliku PDF)
  • Mechanizmy rozwoju i przekształceń struktur organizacyjnych (propozycja typologii), „Studia Socjologiczne” 1970, nr 2 (37), s. 99-123. (artykuł w pliku PDF)
  • Talcotta Parsonsa teoria zmiany (fragment pracy magisterskiej), „Studia Socjologiczno-Polityczne”1966.
  • Milesa i Dhala spór o elitę władzy, „Studia Socjologiczno-Polityczne” 1963.

 

 

 


TOP    DRUKUJ
Wyższa Szkoła Biznesu
National-Louis University
33-300 Nowy Sącz
ul. Zielona 27
wsb-nlu@wsb-nlu.edu.pl